БҚО - да биылғы жылы басталғалы жасөспірімдер арасында 17 қылмыс тіркелген. Бұл бар болғаны екі айдың қорытындысы. Ал 2019 жылы 109 қылмыс тіркелген. Балалар арасындағы қылмыстық оқиғаларды қалай азайтуға болады? Жалпы жасөспірімдер қандай себептермен қылмыс жасауға барады? Бұл сұрақтарға БҚО ювеналдық полициясының инспекторлары жауап берді. Ювеналдық полиция қызметкерлері балалар арасындағы қылмыстардың алдын -алу мақсатында бірнеше бағытта жұмыстар атқарып жатқанын да тілге тиек етті. Соған қарамастан балалар арасында қылмысқа ұрынатындар бар.
Балар арасындағы қылмыстардың көбін ұрлық оқиғалары құрайды. Соңын ішінде біреудің телефонын ұрлау немесе өз телефондарын жоғалту, ақша ұрлығы дегендей. Осы жәйді зерделей келе полиция өкілдері ата - аналардан баларына қымбат телефондар ұстатпауын сұрайды. Себебі қымбат дүние қашан да өзгенің қызығушылығын тудырады,- дейді полиция өкілдері.
Балалар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алудың бір тәсілі отбасындағы тәрбие. Бірақ өкінішке орай барлық ата-ана баласына жауапкершілікпен қарай бермейді. Биылғы жыл басталғалы баласына дұрыс қарамай, ащы суға үйір болған 8 отбасы тіркеуге алыныпты. Жалпы БҚО бойынша 220 отбасы полицияның есебінде тұр. Ол отбасыларда 414 бала тәрбиеленіп жатыр. Ата -ананың өзінде бала алдындағы жауапкершілк болмай тұрғанда, осындай тірлігі шайқалған отбасыларда өскен баладан қайдан дені дұрыс адам шықсын. Ал, полицияның барлық отбасының басы-қасында отырып күзетіп отыруға шамалары жетпейді.
Қылмыстық оқиғалар үшін 14 жасқа толмаған балалар жауапкершілікке тартылмайды. Ондай жаста бала үшін ата-анасы немесе заңды өкілі жауапты. Бірақ бұл бала жазасыз қалады дегенді білдірмейді. 2019 жылы балалардың қолымен 3 аса ауыр қылмыс жасалған. Олар кісі өлтіру, зорлау баптары бойынша жауапқа тартылып, соттың шешімімен жазалары да берілген.
Жасы келмей қылмыстық жауапкершілкке тартылмайтын балалар болады. Бірақ оларды анайы кешкі мектептерге ауыстырады. Ол жерде балалар полицияның қатаң бақылауында болады. Полиция өкідері ата-налардан баланы түнгі мезгілде көшеге жіберумеуді сұрайды, себебі қараусыз қалған бала тәртіп бұзу фактілеріне жиі ұшырайтынын тәжірибе көрсетіп отыр,- дейді ювеналдық полиция қызметкерлері.

Орал қаласында қауіпті аймақтарда енді полиция қызметкерлері жұмыс жасайтын болады. Осындай шешім кеше БҚО ПД қабылданды. Кеше кешкісін ПД өкілдері департамент бастығының бірінші орынбасары Серік Сүйінбаевтың басшылығымен шұғыл жиын өткізген болатын. Бұл шұғыл жиынға Орал қаласындағы жол- көлік оқиғаларының санының көбейіп кеткені себеп болған. Күн сайын жолда қиылып жатырған адам өмірін сақтап қалудың бір ғана жолы тәртіпті күшейту деген шешімге келіп отыр мамандар. Сондықтан да енді Орал қаласында полиция қызметкерелерін көшеден жиі көретін боласыздар. Бұдан бөлек қала ішіндегі қауіпті аумақтарға 40 жылдамдық өлшегіш камера қойылатын болады. Жол апатына кім кінәлі. Жүгенсіз кеткен көлік жүргізушісі ме, әлде соларды жүгендейтін тәртіп жоқ па. Бұл мәселемен полицейлердің өздері бас қатыра бастады. БҚО ПД жеке құрамы департамент басшысының бірінші орынбасары Серік Сүйінбевтың төрағалығымен шұғыл жиын өткізді. Күн тәртібінде бір - ақ сұрақ. Полицейлер жол- көлік апатын қалай азайтамыз, мемлекеттің басты капиталы адам өмірін қалай қауіпсіз етеміз деген сұраққа жауап іздеді.
Орал қаласындағы жол -көлік оқиғаларының санын азайту үшін тәртіпті күшейту керек дейді полицейлер.Ол үшін қалада бірнеше жерде жылдамдықты өлшейтін камералар қондыру көзделіп отыр.Атап айтсақ алдағы жылдары Орал қаласының көшелеріне жылдамдық өлшегіш 40 камера орнатылатын болады.Бұл өз кезегінде көшедегі көлік қозғалысын реттеуге көмектеседі дейді мамандар.Бұдан бөлек жаяу жүргіншілердің қатысымен болатын көлік апатының алдын -алу мақсатында арнайы бағдаршамдар орнатылатын болады.
Жиын соңында Серік Сүйінбаев полиция өкілдеріне, бөлім басшыларына тиісті тапсырмалар берді.Әсіресе үлкен трассалардағы тәртіпті күшейту тапсырылды.Бұдан бөлек енді аптасына 3-4 мәрте қаладағы қауіпті аймақтарда полицейлер тәртіпті қадағалайтын болады. Қаладағы жол- көлік оқиғаларының санын азайту мақсатында алда рейдтік шаралар жиі өтетін болады.Алда осында рейдтік шаралар арқылы жиі тексерістерді күшейту жоспарымызда бар, ал халықтан осындай шараларға түсіністікпен қарауын сұраймыз деді ЖПҚ басқармасының бастығы Қоспаев өз баяндамасында.

Қоғамдық тәртіпті сақтау баршаның ортақ міндеті.Алайда, адамдар қоғамдық орындарда үнемі тәртіп пен ережені сақтай бермейді.Кейбірі арнайы қоғамдық тәртіпті реттейтін заң барын білмей жасаса, екіншілері біле тұра әдейі ережені бұзуы мүмкін.Қоғамдық орындардағы тәртіп дегенде көбінің есіне шылым шегу мен ішімдік ішу мәселесі оралады.Иә, қоғамдық орындарда шылым шегуге, ішімдік ішуге тиым салынған.Бірақ бұдан да басқа заң талаптары мен ережелер бар ғой.Көпшілік сақтай бермейтін қоғамдық тәртіптің бірі ол кез - келген жерде машина жуу.Әсіресе күн жылынысымен адамдар көп қабатты үйлердің ауласында, жолдың жиегінде машиналарын жуа береді.Бірақ, тәртіп сақшылары көріп қалса айыппұл салып жіберуге құқы бар.Себебі бұл әкімшілк құқық бұзушылыққа жатады.Сонымен өзен -көл жағасында, көп қабатты үйлердің ауласында, жол жиегінде машина жаууға тиым салынған. Көшеде итпен жүрудің де өз ережесі бар.Әсіресе балалар ойнайтын алаңқайларға итпен келуге болмайды.Егер итіңізді қасымнан тастамаймын деп шешсеңіз онда итке міндетті түрде қарғы бау тағыңыз.Және оның бетіне мұрындық кигізілген болуы керек.Жаман айтпай жақсы жоқ, егер итіңіз біреуге секіріп, денсаулығына зиян келтіретін болса, онда жауапқа иттің иесі тартылады.Бұл да әкімшілік құқық бұзушылық болып есептеледі, ол үшін 10 айлық есептік көрсеткіш есебінде айыппұл қарастырылған.Полиция өкілдері жаз айларында балалардың қауіпті аймақтарға шығып кетпеуін қадағалауды сұрайды.Әсіресе самакат теуіп сырғып жүрген балалар байқамай жолға шығып кетуі мүмкін.Самакатты да кез- келген жерде тебуге болмайды, әсіресе машина көп жүретін аумақтарда мұқият болған абзал. Жаз мезгілінде адамдардың бәрі шайтан арбаға отырады.Бірақ қалада шайтан арабамен жүрудің де өз ережесі бар.Жолдан өткенде міндетті түрде шайтан арбадан түсіп, белгіленген жолмен өту ккерк.Бізде Орал қаласында арнайы веложолақ жоқ.Бірақ Орал қаласындағы мәдениет және демалыс саябағында ала тұрғындарына деп веложолақ салынды. Қазір бұл жер шайтан арбамен серуендегенді ұнататындардың сүйікті орынына айналған.Біз жоғарыда атап өткен ережелердің бәрі де алдымен адамдардың өз қауіпсіздіктері үшін қажет.Екінші орында қала тазалығы мен қоршаған ортаның қауіпсіздігі керек.

Әкімшілік айыппұлдарды төлеуден жалтарғандар енді қамауға алынады.Бұл әдіс Орал қаласында жүзеге асып басталып та кетті. Жуырда ғана Орал қаласында соттың шешімімен өзіне салынған әкімшілік айыппұлды төлемеген бір адам бес күнге қамауға алынған болатын.Полиция өкілдері мұндай қадамға амалдың жоқтығынан барып отыр деуге болады. Әйтпеген күнде азаматтар өзеріне салынған айыппұлдарды уақытылы төлеуге асықпайды, соттың шешімін орындауға құлықсыз.Сондықтан да әкімшілік айыппұлдарға мұрын шүйіріп қарағандар әкімшілік қамауға алынады, ал, оның ар жағында қылмыстық істің мәселесі қылқыйып тұрады. Бір сөзбен айтқанда әкімшілік айыппұлдарға жүрдім - бардым қарауға болмайды.

Ешқандай әрекет жазасыз қалмайды.Қоғамдық орындарда төбелес шығарып немесе көрші -көлемнің берекесін қашырасыз ба, әлде көпшілік жүретін жерде тәртіп бұзасыз ба, ішімдік ішіп елдің мазасын алып, көшеге темекінің тұқылын тастайсыз ба мұның бәрі әкімшілк жауапқа тартылатын әректтер.Ол үшін адамдарға арнайы хаттама толтырылып, әкімшілік айыппұлдар салынады.Жол ережесіне пысқырмай, көшеде қалауынша түрліәрекеттер жасайтын көлік иелері де әкімшілк айыппұлдан ада емес.Полиция департаменті берген дерекке көз жүгіртсек 2018 жылы 87 673 әкімшілік айыппұл салынған.Соның ішінде 62 269 әкімшілк айыппұл иесі өз еркімен айыппұлдарын төлепті.
Жол жүру ережесін бұзып, өздеріне салынған айыппұлдарды уақытында төлемеген 771 адамның көлігі айыптұрағына қойылған.Бұдан бөлек Армения, Ресей, Қырғызстаннан көлік айдап келіп, шетелдік нөмірмен жүрген 266 автокөлікке айыппұл салынған.Демек, шет елдік нөмірлі көліктер жазадан сытылып кетуге болады деген қағида жүрмейді.Тәртіп бұздыңыз, жердің астына түсіп кетсеңіз де берешағыңызды өтеп кетесіз.Ал, өзіне салынған айыппұлға жүрдім - бардым қараған Оралдық бір азамт жақында бес күнге әкімшілк қамауға алынды.Бар болғаны 36 мың 75 теңге үшін бес күнге қамалды.
Айыппұлдарды төлеуден бас тартып, сот орындаушының сөзіне құлақ аспағандар енді осылай әкімшілік қамауға алына бермек.Ол үшін сіздің басыңызда миллиондаған айыппұл болудың қажеті жоқ, 10-15 мың үшін де сотталып кетуіңіз мүмкін.Одан қалса әдейі төлемегеніңіз үшін үстіңізден қылмыстық іс қозғайды.
Бүгінде әкімшілік айыппұлдардың ең көбі жол ережесін бұзатындарға қатысты салынады. Жол ережесін бұзғаны үшін 14 мың айыппұл парағы толтырылған, ал қоғамдық тәртіпті бұзғандар үшін 11 мың айыппұл салынған. Әкімшілік айыппұлдарды өндіру ісінде полиция жеке сот орындаушыларымен бірігіп алдағы уақытта да жұмыс жасай бермек. Айыппұлдарын төлемеген азаматтар енді жауаптан жалтара алмайды. Сондықтан полиция өкілдері әр азаматқа өзіне салынған айыппұлды уақытылы төлеуге шақырады.

Жергілікті полиция қызметінің материалдық-техникалық базасы жыл өткен сайын қазіргі заманғы құрал-жабдықтармен толығып  келеді. Алдағы жылдан бастап Облыс орталығындағы  учаскелік пункіттер жаңартылған ғимаратта қызмет ететін болады. Жергілікті полиция қызметі – қалпақпен ұрып алатын оңай жұмыс емес. Полицияның көшелерде, қоғамдық орындарда құқықтық тәртіпті сақтау мен қоғамдық тәртіпті нығайту, жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету және құқық бұзушылықтың алдын алу, қылмысты ашу, қауіпсіздікті сақтау деген қатепті қара нардың жүгіндей міндеттері бар. Бүгінде Облыс орталығында барлығы 24 полиция учаскесі болса олар отырған ғимарттардың тең жартысы жаңару жұмыстарына зәру.

Алтай Көлгінов, БҚО  әкімі: - Бұл орайда жоспарлы жұмыстар бар. Қоғамдағы тәртіпті сақтау бағытында жұмыстар  атақарылады. Келесі жылдан бастап жаңа полиция учаскелері бой көтеретін болады. Жоба бар. Ал жұмыстар облыс орталығынан басталатын болады.

Бұған дейін мәлім болғандай, облыста ұсақ құқық бұзушылық деректері азайып келеді. Ал жаңа жұмыс ғимарттары жұмыс сапасын одан әрі жандандырары сөзсіз.

"Абыройлы қызмет-басты міндет!" Орал станциясы ішкі істер желілік бөлімі қызметкерлері мемекеттік қызметшілер және ҚР полциясы күніне арнап, мерекелік шара өткізді. Темір жол вокзалы алдындағы алаңда концерттік бағдарлама ұйымдастырып, абыройлы қызмет көрсеткен мамандарға марапат көрсетті. Салнататы шара спорттық сайысқа ұласты. Сондай-ақ қала тұрғындарына тәртіп сақшылары қоғамдық тыныштықты сақтауды үндеген, салауатты өмір салтын сақтауға шақырған үн парақтар таратты.

Орал қаласының темір жол бекеті мен пойыз жолаушыларының қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, қоғамдық тәртіпті сақтауда станциядағы ішкі істер желілік бөлімі қызметкерлерінің атқарар рөлі зор. Олар 418 шақырым ұзындықтағы темір жолы бойында қызмет көрсетеді. 2017 жылы 43 қылмыстық құқық бұзушылық тіркелген. Орал халықаралық әуежайы да аталмыш сала қызметкерлерінің қарамағында.

Мерекелік шарада абыройлы қызмет көрсеткен сала мамандарына зор қошемет пен марапат көрсетілді. Бұл салада әйел азаматшалардың да қосып жүрген үлестері ауқымды. Ерлерден кем түспейтін нәзік жандылар өз міндеттерін мінсіз атқаруға тырысамыз дейді.

Бір жыл ішінде ішкі істер желілік бөлімімен 1 млн. теңге көлеміндегі айыппұл мемлекет пайдасына өндірілген. 2000-нан астам әкімшілік құқық бұзушылық тіркеліпті. Шара аясында концерттік бағдарламаны тамашалаған қала тұрғындарына қоғамдық тәртіпті сақтауға және салауатты өмір салтын ұстануға шақырған үнпарақтар таратылды. Кез-келген жағдайға сақадай сай тұратын қызметкерлер спорттан да кенде емес. Ұйымдастырылған сайыстарға қатысып, мереке иелері спорт түрлерінен шеберліктерін сынға салды.