Астанада аса ірі мөлшерде ұрлық фактісіне қатысты экс-мəслихат депутаты А.Беленцева мен Д.Мергенбаевқа үкім шықты. Тергеуді ҚМА Астана қаласы бойынша департаменті жүргізді. 2020 жылы сотталғандар «Олимп Транс Сервис» ЖШС атынан 23,2 млрд теңгеге Ерейментау ауданында жел электр станциясын салуға шарт жасасқан. Жалған шарттарды рәсімдеу арқылы олар ақшаны серіктес компаниялардың шоттарына аударып, кейіннен қолма-қол ақшаға айналдырған. Нəтижесінде келтірілген залал көлемі 8,5 млрд теңгеден асты. Соттың санкциясымен 13 млрд теңге тұратын мүлікке (зауыт, демалыс базасы, арнайы техника мен көлік құралдары) тыйым салынды. Сот үкімімен Беленцева кінəлі деп танылып, оған 8 жыл 6 ай, Мергенбаевқа 6 жыл 8 айға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. Бұдан бөлек, сот 8,5 млрд теңге көлеміндегі азаматтық талапты қанағаттандырды. Азаматтық талапты орындау мәселесі қаралғанға дейін мүлікке салынған тыйым сақталады. Үкім заңды күшіне енген жоқ.

Оралда тәртіп сақшыларының еңбегі бағаланды. Отан қорғаушылар күні қарсаңында қала әкімі Мұрат Байменов күштік құрылым қызметкерлеріне адал еңбегі үшін алғыс білдірді. Мереке иелеріне алғыс хаттар мен естелік сыйлықтар табысталды.

Орал қаласының әкімдігінде Отан қорғаушылар күніне арналған салтанатты жиын өтті. Қала әкімі Мұрат Байменов құқық қорғау және күштік құрылым өкілдері — полиция, прокуратура, төтенше жағдайлар департаменті, әскери бөлімдер мен өзге де мекемелердің қызметкерлеріне алғыс хаттар табыстады. Шаһар басшысы қаланың бейбіт тіршілігі мен тұрақты дамуы – аталған сала мамандарының күн сайынғы жанқиярлық қызметінің жемісі екенін айтты.

Салтанатты іс-шараға түрлі ведомстводан 40-тан астам қызметкер қатысты. Қала әкімі өз сөзінде елге адал қызмет етіп жүрген азаматтарға ризашылығын білдіріп, олардың қоғам тыныштығын сақтаудағы жауапты миссиясын атап өтті. Марапат иегерлері бұл құрметті жоғары бағалап, болашақта да ел сенімін ақтауға бар күштерін салатынын жеткізді.

Салтанатты марапаттау - ел тыныштығы мен заң үстемдігін қамтамасыз етіп жүрген жандардың еңбегіне көрсетілген зор құрмет. Күштік құрылымдарда қызмет ету – бұл ерлікке толы жол, айнымас жауапкершілік пен Антқа берілген адалдықтың көрінісі.

СВЕТЛАНА ЖАҚЫПОВА – ҚР ЕҢБЕК ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ МИНИСТРІ « Мысалы үй айда 1300 адамның құқығы бұзылғаны мәлім болды. 395 млн теңге жалақы қарызы ітркеліп отыр. 1200 жұмысшының құқығы қорғалып, қалғаны бойынша еңбек инспекторларымен жұмыс жүріп жатыр»

Ал форумда бас қосқан жұмыс берушілер жұмысшы құқығын қорғау міндетіміз деп сендіреді.

Сондай-ақ форумда еңбек қауіпсіздігі де сөз болды. Еңбек министрлігінің мәліметінше, Қазақстанда өндірістік жарақаттану деңгейін төмендету бойынша жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде соңғы 5 жылда өндірісте зардап шеккендердің саны 6,3%-ға, бұрынғыға қарағанда қаза тапқандар саны 2,9%-ға азайды. Халықаралық еңбек ұйымының деректері еңбекті қорғау саласындағы ауқымды проблемалардың барын көрсетеді. Әлемде жыл сайын 270 млн-ға жуық жазатайым оқиға және 2 млн-нан астам адамның өмірін қиған 160 млн кәсіптік ауру тіркеледі. Ал Қазақстанда жыл сайын кәсіпорындарда 1400-ден астам жазатайым оқиға орын алып, оның 200-ге жуығы адам өлімімен аяқталады.Зардап шеккендердің ең көп саны тау-кен металлургия кешенінің кәсіпорындарында, құрылыста байқалады. Елімізде 470 мыңнан астам жұмыскер зиянды және қауіпті еңбек жағдайларында жұмыс істейді.

Әділет министрі де бұл заңсыздықтың барын мойныдап отыр. Ал оны реттейтін заңдық тетіктер жоқ көрінеді. Сол себепті алдағы күзде авторлық құқық бойынша заңнама ұсынылмақшы.

Шығармашылық сала сарапшыларының айтуынша, елде көбейіп кеткен авторлық қауымдастықтар қаржыны белсенді жинап жатқанымен, шын авторларға тиын-тебен ғана береді. Көптеген авторлық ұйымдардың өнер иелерінің заң жағынан сауатсыздығын пайдаланып, авторлар мен орындаушыларға тиесілі сыйақыны бермей, тонап отыр. Авторлық қоғамдардың есептеріне сәйкес, олар жыл сайын 1,5-2 миллиард теңге аралығында қаражат жинайды, бірақ оның 90%-ға жуығын әкімшілік шығындарға жұмсайды. Алайда заң бойынша олар бұдан әлдеқайда аз қаражатты ғана ұстап қалуға құқылы.

ҚАСЫМ-ЖОМАРТ ТОҚАЕВ – ҚР ПЕРЗИДЕНТІ «Кейбір құқық қорғау ұйымдарының өкілдері, блогерлер мен журналистер еліміздегі әр істен саяси, жағымсыз астар іздеп, шын мәнінде, арандатумен айналысып жүргенін айтпасқа болмайды.Бұл Қазақстаннан көшіп кетіп, шетелде жүріп халқымызға шабуыл жасайтын, тіпті, мемлекеттік органдарды бопсалайтын бұрынғы азаматтарымыздың әрекеті.Ассамблея бірлік пен теңдіктің, тұрақтылық пен тыныштықтың символына айналды».

Әлемде орын алып отырға геосаяси ахуал, алып елдер арасындағы сауда соғысы Қазақстан экономикасына да кері әсерін тигізетіні сөзсіз. Қасым-Жомарт Тоқаев алда күрделі кезең келе жатқанын айта келе, бұл қиындықтан да өтеміз деп жұбатты.

ҚАСЫМ-ЖОМАРТ ТОҚАЕВ – ҚР ПЕРЗИДЕНТІ «Қазіргі күрделі жағдайды жеке мүддесіне пайдаланғысы келетін түрлі популистер мен саясаткерсымақтар бар. Ел мүддесіне қастық ойлаған ондай адамдарға тұтас қоғам болып қарсы тұруымыз керек. Алда күрделі кезең келе жатыр. Оңай болмайды. Бірақ алаңдауға еш негіз жоқ, - деді Мемлекет басшысы.Мен көп жағдайда "Бұл қиындық та артта қалады" деп ашық айтамын. Сол сөзімді осы жерде тағы қайталағым келеді. Біз сын-қатердің бәрін еңсеріп келеміз. Бұл жолы да солай болады. Ең бастысы, барынша жинақы болып, нақты нәтижеге ұмтылуымыз керек. Кез келген ауқымды дағдарыстан кейін зор мүмкіндіктерге жол ашылады. Сол мүмкіндіктерді дер кезінде әрі дұрыс пайдалану қажет. Өз күшімізге ғана арқа сүйеп, барлық ресурсты ортақ мақсатқа жұмылдыруымыз керек. Бос сөзге ұрынып, байбаламға салынбай, жасампаз болғанымыз абзал.

Сондай-ақ, мемлекет басшысы 2022 жылы бекітілген Ассамблеяны дамыту тұжырымдамасының мерзімі аяқталуға жақын екенін айта келе, 2026-2030 жылдарға арналған ұйымның басымдықтарды айқындайтын Тұжырымдаманың жобасын жасауды тапсырды. Онда қоғамды ұйыстырып, үйлесімді дамуға жол ашатын жаңа әдіс-тәсілдер, Қазақстанда өмір сүріп жатқан барлық этностардың құқықтарын қорғауға арналған негізгі қағидаттар көрсетілуге тиіс -деді.

Экология вице-министрі Нұркен Шарбиев орыс тіліндегі жауабында бұл жерлерді тартып ала алмаймыз, жергілікті әкімдік сатып алып Ұлттық паркке беруі керек деді. Яғни егер бұл заңсыз иеленген жер телімдері болса, сотқа беріп тартып алуға болады. Ал Мәжілісмен Бапи атаған жерлерді жекеменшік иелігі болғандықтан қайтаруға шамамыз жетпейді деп сөзінің соңын қазақ тілінде аяқтады.

Алматы қаласының аумағына енген кейбір учаскелер ерекше қорғалатын аймақ мәртебесін сақтап, бас жоспар бойынша рекреациялық аймақ ретінде белгіленген. Соған қарамастан, бұл жерлердің бір бөлігі жекеменшікке өтіп, құрылыс жүргізілген. Қазір жағдай өте күрделі, себебі Іле Алатауының бөктеріндегі жерлер Алматы облысының Еңбекші қазақ, Талғар және Қарасай аудандарында жекеменшікке берілген. Бұл жергілікті тұрғындардың мал жаюына және ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға баруына шектеу қойып отыр. Депутаттар енді тау бөктеріндегі жерлерді кесуге, онда құрылыс салуға тиым салатын норманы енгіздік дегенімен, заң жобасын екінші оқылымда қарауда сақ болайық деп алаңдады.

Отандық БАҚ-та жарияланған тергеу нәтижесінде Нұрсұлтан Назарбаевтың отбасына Іле Алатауының етегінде 135 гектар жерге салынған сарайлар мен коттедждер тиесілі екені анықталды. Экс президент Назарбаевтың отбасына Алматы маңындағы тауларда 10 мың гектар жер, сондай-ақ Астанада зәулім сарайлар мен гольф-клубы тиесілі. Журналистердің зерттеулеріне сәйкес, Астанада Назарбаевтар әулетіне тиесілі «Жасыл аралда» орналасқан 10 жылжымайтын мүлік нысаны тағы бар.

Депутаттар жеке сот орындаушылар тарапынан заң бұзушылықтар жиі тіркелетінін жарыса айтты. Осы орайда заңды белден басқандардың жауапкершілігін күшейтуді ұсынды.

Әділет министрлігін енді ғана тізгіндеген министр Сәрсембаев мәжіліске алғашқы рет келіп отыр. Келе сала депутаттардың сынына ілікті.

Министрдің айтуынша, қазір елдегі жеке сот орындаушылардың саны 2101адамды құрайды, ал олардың еңбекақысы өндірілген соманың пайызынан құралады. Әділет министрлігінің мәліметінше, 2024 жылы 57 жеке сот орындаушы лицензиясынан айырылса, 7-нің лицензиясы тоқтатылды. Ал 2025 жылы 8 жеке сот орындаушы лицензиясынан айырылды.

Депутаттың айтуынша, билет құнының 36,5 пайызы авиациялық отынға жұмсалады. Техникалық қызмет көрсету — 14,9%, әуежайға қызмет көрсету — 10,7% және жолаушыларға қызмет көрсету — 6,1%. Сондай-ақ, қымбат ұшақ болса билет те қымбат болады. Жаңа ұшақтардың орташа бағасы 100 млн долларды құрайды. Оған қоса ұшақтың несиесін немесе лизингін өтеуге керек. Ол шығынның бәрі әуе билетіне енеді. Сарапшылардың айтуынша, елдегі авиация саласында монополистер өз үстемдігін жүргізіп отыр. Кейбір қалаларға тек бірнеше компаняиның ғана ұшақтары қатынайды. Ал билет құны шарықтап тұр. Мысалы, SCAT-ң билеті «Эйр Астана» компаниясының билетіне қарағанда әлдеқайда арзан.

Сенатор әуежайларды дамытуға жүйелі көзқарас жоқ. Олардың көпшілігі жергілікті бюджеттерден қаржыландырылады және шығынға ұшырайды. Инфрақұрылым тозған, жабдық ескірген әрі әуежайлардың жартысы шұғыл жөндеуді қажет етеді дейді. Депутат үкіметке отандық мұнай өңдеу зауыттарында өндірісті ұлғайту мәселесін шешіп, авиакомпанияларды отынмен қамтамасыз ету жөнінде бірыңғай жүйелі тәсілдер әзірлеуді ұсынды.

МАРАТ ҚОЖАЕВ- ҚР ПАРЛАМЕНТ СЕНАТЫНЫҢ ДЕПУТАТЫ  «Заң мұндай жүйелі түрде ереже бұзатындарға қарсы шара қолдана алмай отыр. Олар күн сайын автобус жолағымен жүре береді, қоғамдық көліктерге кедергі келтіреді, жылдамдықты асырып, ережені әдейі бұзады. Ондай жүргізушілердің бір тобы бар – жас жігіттер, ауқатты отбасылардан шыққан, қымбат көліктерде жүреді. Олар үшін айыппұл – жай ғана төлем жолы, “хай-трек”. Мұндайлар жолда басқалар үшін қауіп тудырып отыр».

Айта кетейік, айыппұлдардың үнемі өсіп отыруына байланысты Қазақстандағы айыппұлдар ТМД елдері ішіндегі ең жоғары деңгейге жетті. Бұл – халықтың наразылығын туғызуда. Қазақстандағы айыппұл көлемін табыс деңгейі шамалас көрші Ресеймен емес, бай ел- Франциямен салыстыруға болады. Айыппұлдан түскен қаражат республикалық бюджетке түседі, бірақ нақты қайда жұмсалып жатқанын халық көрмейді. Енді инспектормен “келісіп алу” немесе айыппұлды елемеу мүмкін емес – бақылау жүйесі өте дәл жұмыс істейді, барлық бұзушылықтар бейнекамералармен тіркеледі. Сенатордың мәліметінше, кейбір жүргізушілер жол ережесін жылына 100-150 рет бұзады.

МАРАТ ҚОЖАЕВ- ҚР ПАРЛАМЕНТ СЕНАТЫНЫҢ ДЕПУТАТЫ «Менің ұсынысым – дәл осындай жүргізушілерге қатысты. Бір адам 10 рет бірдей ереже бұзса, 11-ретінде оған 50 пайыздық жеңілдікті қолданудың қажеті жоқ. Қалған жүргізушілерге бұл әсер етпейді, тек заңды жиі бұзатын аз ғана топқа қатысты. Жыл ішінде 10-нан 50-ге дейін жол ережесін бұзған – шамамен 195 мың жүргізуші. 50-ден 100-ге дейін – бірнеше мың. Тіпті 300 және одан да көп рет ереже бұзған жүргізушілер бар».

Депутат алдын алу жұмысын күшейту үшін мұндай жүргізушілерді сынақты қайта тапсыруға жіберіп, қажет болған жағдайда оларды жүргізуші куәлігінен айыруды ұсынады. Өздеріңізге мәлім, жол ережесін бұзғандар айыппұл салынған күннен бастап бір аптаның ішінде төлесе, онда осы айыппұлдың жартысын ғана өтеу мүмкіндігі жасалған. Елдегі айыппұлдар онсыз да жоғары. Тіпті депутаттар «Қазақстан штрафстанға айналды» деген еді. Жол ережесін бұзғандарға қатысты айыппұлдан басқа, балағат сөздер, қоқысты бейберекет тастау, ғимараттарды ластау, шылым шегу және түкіру – бұлардың бәрі үшін де айыппұл салынады. Айыппұл мен санкциялардан республикалық бюджетке 203 млрд теңге түсті. Қазақстанда айыппұл көлемі жыл сайын өсіп келеді. Соңғы 10 жылда екі есеге артқан. Тек халықтың жалақысы ғана өсетін емес.